Lukt het niet altijd om een tekening te maken zoals je die in gedachten hebt? Misschien zijn de verhoudingen niet helemaal goed, ziet een dier er anders uit dan je had verwacht of lukt het niet om een voorwerp mooi in perspectief te tekenen. Dat is heel normaal wanneer je leert tekenen.
Bij tekenen maak je fouten waar je juist veel van kunt leren. Door te ontdekken wat er misgaat en hoe je het kunt verbeteren, krijg je steeds meer controle over je potlood en je tekeningen.
Op deze pagina lees je welke tekenfouten beginners vaak maken, waardoor ze ontstaan en wat je eraan kunt doen. Met praktische oefeningen kun je de tips meteen uitproberen.
1. Te snel beginnen met details
Een veelgemaakte fout is dat je meteen kleine onderdelen gaat tekenen. Je begint bijvoorbeeld met de ogen van een dier, de ramen van een huis of de lampen van een auto, terwijl de basisvorm nog niet goed staat.
Daardoor kan de tekening uiteindelijk uit verhouding raken. Zelfs wanneer de details mooi zijn, klopt het geheel dan niet helemaal.
Zo verbeter je dit:
Begin altijd met de grootste vormen. Teken eerst de globale buitenkant en bepaal waar de belangrijkste onderdelen komen. Voeg pas details toe wanneer de basis goed staat.
Oefening: teken een auto. Begin met de vorm van de carrosserie en de plaats van de twee wielen. Voeg pas daarna de ramen, koplampen en andere details toe. Vergelijk het resultaat met een tekening waarbij je meteen met de details begint.
2. Verkeerde verhoudingen gebruiken
Soms is een tekening wel herkenbaar, maar ziet hij er toch vreemd uit. Het hoofd van een persoon kan bijvoorbeeld te groot zijn, de poten van een dier te kort of de wielen van een auto te klein.
Dit gebeurt vaak doordat je ieder onderdeel afzonderlijk tekent zonder goed te kijken naar de verhouding met de rest.
Zo verbeter je dit:
Vergelijk onderdelen voortdurend met elkaar. Hoe breed is het hoofd ten opzichte van het lichaam? Hoe groot zijn de wielen in verhouding tot de auto? Waar begint een arm en waar eindigt deze?
Je kunt lichte hulplijnen gebruiken om de plaats en grootte van onderdelen te bepalen voordat je de definitieve lijnen tekent.
Oefening: teken een eenvoudig poppetje. Maak eerst een versie waarbij je op gevoel tekent. Maak daarna een tweede versie waarin je bewust let op de verhouding tussen het hoofd, de romp, de armen en de benen. Kijk welke versie evenwichtiger oogt.
3. Te hard op het potlood drukken
Wanneer je stevig op je potlood drukt, worden lijnen donker en moeilijker uit te gummen. Dat kan lastig zijn als je de vorm nog aan het zoeken bent.
Veel beginners drukken onbewust harder wanneer ze twijfelen of wanneer een lijn niet meteen goed staat.
Zo verbeter je dit:
Gebruik in het begin lichte lijnen. Zie ze als hulplijnen die je mag aanpassen. Wanneer de vorm klopt, kun je de belangrijkste lijnen donkerder maken.
Probeer ook je hand ontspannen te houden. Je hoeft niet veel kracht te zetten om een duidelijke potloodlijn te maken.
Oefening: teken vijf dezelfde cirkels. Maak de eerste heel licht en de laatste steeds donkerder. Oefen daarna met het tekenen van een cirkel waarbij je eerst licht begint en de buitenrand pas op het einde donkerder maakt.
4. Alles in één keer perfect willen tekenen
Het kan frustrerend zijn wanneer een tekening niet meteen lukt. Misschien gum je steeds opnieuw of begin je telkens helemaal opnieuw omdat één onderdeel niet goed staat.
Toch ontstaat een goede tekening meestal door verschillende kleine verbeteringen. Het is niet nodig om iedere lijn direct goed te zetten.
Zo verbeter je dit:
Werk in fases. Maak eerst een ruwe schets, verbeter daarna de vormen en werk vervolgens de details uit. Bekijk regelmatig het geheel voordat je iets aanpast.
Probeer ook eens een tekening af te maken, zelfs wanneer je niet helemaal tevreden bent. Je ontdekt vaak pas aan het einde wat je bij een volgende poging anders wilt doen.
Oefening: geef jezelf tien minuten om een eenvoudige tekening te maken. Je mag fouten verbeteren, maar je begint niet opnieuw. Schrijf na afloop één ding op dat goed ging en één ding dat je de volgende keer wilt verbeteren.
5. Alleen naar het papier kijken
Wanneer je een voorbeeld natekent, is het verleidelijk om vooral naar de lijnen op het papier te kijken. Toch leer je meer wanneer je ook let op de vormen en de onderlinge verhoudingen.
Bij een echt voorwerp kan dat betekenen dat je de vorm nauwkeuriger moet bekijken. Bij een voorbeeldtekening kun je letten op de plaats van onderdelen en de richting van lijnen.
Zo verbeter je dit:
Neem even de tijd om het onderwerp te bekijken voordat je begint. Kijk naar de buitenvorm, de grootste onderdelen en de ruimte ertussen.
Vergelijk tijdens het tekenen regelmatig je eigen werk met het voorbeeld. Vraag jezelf af of onderdelen op dezelfde plek staan en ongeveer even groot zijn.
Oefening: zet een mok voor je neer. Teken eerst alleen de buitenvorm. Kijk regelmatig naar de mok in plaats van uitsluitend naar je papier. Voeg pas daarna het oor en de details toe.
6. Hulplijnen te vroeg uitgummen
Hulplijnen zijn handig om de vorm en verhoudingen van een tekening te bepalen. Wanneer je ze te vroeg uitgumt, kun je de structuur kwijtraken of later merken dat onderdelen niet goed op elkaar aansluiten.
Zo verbeter je dit:
Laat de hulplijnen staan zolang je ze nog nodig hebt. Maak eerst de belangrijkste vormen compleet en controleer of alles goed op zijn plaats staat. Gum daarna alleen de lijnen weg die niet meer nodig zijn.
Je hoeft overigens niet iedere hulplijn volledig te verwijderen. Bij een potloodschets kunnen lichte constructielijnen juist onderdeel zijn van het tekenproces.
Oefening: teken een huis met lichte hulplijnen voor de muren en het dak. Voeg ramen en een deur toe. Gum pas daarna de overtollige lijnen weg en bekijk hoeveel makkelijker het is om de onderdelen op hun plaats te houden.
7. Onderdelen niet goed op elkaar laten aansluiten
Soms lijkt een tekening niet helemaal te kloppen doordat onderdelen los van elkaar staan. Een arm sluit bijvoorbeeld niet goed aan op de romp, een wiel lijkt naast de auto te zweven of een poot staat op een onlogische plek.
Dit kan gebeuren wanneer je ieder onderdeel apart tekent zonder het geheel in de gaten te houden.
Zo verbeter je dit:
Let goed op waar lijnen elkaar raken en hoe onderdelen met elkaar verbonden zijn. Bekijk de tekening als één geheel en niet alleen als losse vormen.
Teken bij een persoon bijvoorbeeld eerst de romp en de globale richting van de armen en benen. Werk de afzonderlijke onderdelen daarna verder uit.
Oefening: teken een eenvoudig figuurtje met hoofd, romp, armen en benen. Controleer voordat je details toevoegt of de armen en benen logisch op de romp aansluiten.
8. Schaduw verkeerd gebruiken
Schaduw kan een tekening meer diepte geven, maar wanneer je willekeurig donkere plekken toevoegt, kan een voorwerp er juist onrustig uitzien.
Een veelgemaakte fout is dat de schaduw niet past bij de richting van het licht. Ook kan een ronde vorm er vlak uit blijven zien wanneer alle delen even donker zijn.
Zo verbeter je dit:
Bepaal eerst van welke kant het licht komt. Houd de verlichte delen lichter en maak de delen die minder licht ontvangen geleidelijk donkerder.
Begin met zachte potloodstrepen en bouw de schaduw langzaam op. Je hoeft niet ieder detail donker te maken om een overtuigend resultaat te krijgen.
Oefening: teken een cirkel en verander deze met potloodschaduw in een bol. Houd één kant licht en maak de andere kant geleidelijk donkerder. Vergelijk de bol met een gewone cirkel zonder schaduw.
9. Te weinig oefenen met eenvoudige vormen
Het is leuk om ingewikkelde dieren, gebouwen of bekende figuren te tekenen. Toch kan het helpen om regelmatig terug te gaan naar de basis.
Wanneer cirkels, ovalen en eenvoudige lijnen lastig zijn, wordt het moeilijker om grotere tekeningen nauwkeurig op te bouwen.
Zo verbeter je dit:
Oefen af en toe bewust met eenvoudige vormen. Je hoeft daar niet lang mee bezig te zijn. Een paar minuten per keer is al een goede manier om je potloodbeheersing te oefenen.
Probeer dezelfde vorm meerdere keren te tekenen en kijk welke versie het beste lukt. Je hoeft niet iedere cirkel perfect te maken.
Oefening: vul een vel papier met cirkels, ovalen en gebogen lijnen. Probeer de vormen rustig te tekenen en houd je potlood ontspannen vast. Gebruik daarna enkele vormen om een eenvoudig dier of voorwerp te schetsen.
10. Te snel opgeven wanneer iets niet lukt
Misschien heb je een paar keer geprobeerd om een kat, auto of persoon te tekenen, maar lijkt het resultaat steeds anders dan je had verwacht. Dan kun je het gevoel krijgen dat tekenen niets voor jou is.
Toch betekent een mislukte tekening niet dat je niet kunt leren tekenen. Het kan ook betekenen dat de oefening nog te moeilijk is of dat je een bepaalde techniek nog moet oefenen.
Zo verbeter je dit:
Maak de opdracht kleiner. Vind je een complete persoon lastig? Begin dan met het hoofd en de romp. Is een voertuig ingewikkeld? Teken eerst de basisvorm en de wielen.
Je kunt ook een eenvoudigere tekenles kiezen en later terugkomen bij het onderwerp dat je moeilijk vindt.
Oefening: kies een tekening die je lastig vindt. Verdeel deze in drie onderdelen en oefen elk onderdeel afzonderlijk. Probeer daarna de volledige tekening opnieuw te maken.
Hoe leer je van je tekenfouten?
Een fout herkennen is een goed begin, maar je leert er vooral van wanneer je bewust iets verandert tijdens een volgende poging.
Gebruik na iedere tekening deze drie vragen:
- Wat ging goed? Kijk bijvoorbeeld naar een mooie vorm, een goede verhouding of een detail dat goed gelukt is.
- Wat wil ik verbeteren? Kies één onderdeel dat nog niet helemaal naar wens is.
- Wat ga ik anders doen? Bedenk een concrete actie voor je volgende tekening, zoals lichter schetsen of eerst de basisvorm bepalen.
Door steeds één verbeterpunt te kiezen, blijft oefenen overzichtelijk. Je hoeft niet alle fouten tegelijk op te lossen.
Het kan ook helpen om je tekeningen te bewaren. Wanneer je na een paar weken terugkijkt, zie je soms beter welke vooruitgang je hebt gemaakt.
Een eenvoudige oefening om tekenfouten te ontdekken
Wil je de tips meteen toepassen? Kies een eenvoudig onderwerp, bijvoorbeeld een bloem, huis of auto.
Stap 1: maak een eerste tekening zoals je dat normaal zou doen.
Stap 2: bekijk de tekening en kies één verbeterpunt. Misschien zijn de onderdelen niet goed in verhouding of zijn de lijnen te donker.
Stap 3: maak een tweede tekening en let bewust op dat ene punt.
Stap 4: vergelijk beide tekeningen. Kijk niet alleen welke je het mooist vindt, maar vooral wat je hebt veranderd.
Stap 5: probeer dezelfde aanpak later nog eens bij een ander onderwerp.
Zo leer je niet alleen een bepaalde tekening beter maken, maar ontdek je ook welke werkwijze je bij andere tekeningen kunt gebruiken.
Blijf oefenen met stap-voor-stap tekenlessen
Wil je je tekenvaardigheden verder ontwikkelen? Met stap-voor-stap tekenlessen kun je rustig oefenen met verschillende onderwerpen. Je ziet hoe een tekening wordt opgebouwd en leert hoe eenvoudige vormen veranderen in een herkenbaar eindresultaat.
Begin bijvoorbeeld met een dier, een voertuig, een gebouw of een voorwerp dat je leuk vindt. Volg de stappen en let daarbij extra op de fouten die je op deze pagina hebt ontdekt.
Wil je eerst de basis verder oefenen? Lees dan ook Leren tekenen voor beginners. Daar vind je uitleg over vormen, verhoudingen, schaduw en een oefenprogramma om regelmatig te blijven tekenen.
Bekijk daarnaast onze stap-voor-stap tekenlessen en kies een onderwerp dat bij jouw niveau past.
Onthoud: van fouten kun je leren
Een tekening hoeft niet perfect te zijn om iets op te leveren. Iedere keer dat je tekent, oefen je met vormen, lijnen, verhoudingen en details. Door rustig te werken, goed te kijken en één verbeterpunt tegelijk aan te pakken, kun je steeds meer controle over je tekeningen krijgen.
Pak je potlood erbij, probeer een van de oefeningen en ontdek zelf wat je kunt verbeteren.
Veel tekenplezier!